Ρεπορτάζ στο Euro news για Άγιο Νεόφυτο
Τρισδιάστατη ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν το avatar του Αγίου Νεοφύτου, που πλέον αφηγείται ιστορίες και «μιλάει» για την ιστορία του μοναστηριού που ίδρυσε κατά το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα.
Το Μοναστήρι του Αγίου Νεοφύτου βρίσκεται περίπου 9 χιλιόμετρα βόρεια της Πάφου. Ιδρύθηκε από τον Κύπριο ερημίτη και συγγραφέα Νεόφυτο κατά το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα.
Η Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου είναι ένα από τα σημαντικότερα, βυζαντινά μνημεία, όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά σε όλο τον ορθόδοξο, βυζαντινό κόσμο. Ανέκαθεν προσέλκυε μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Όμως τον τελευταίο καιρό πολλοί φτάνουν στο μοναστήρι για να δούνε τον άγιο που «ζωντάνεψε». Μέσω τρισδιάστατης ψηφιοποίησης, τεχνητής νοημοσύνης και πρωτοποριακών τεχνολογιών εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, η Eγκλείστρα, δηλάδη η σπηλιά του Αγίου Νεοφύτου αναπαράγεται ψηφιακά. Πλέον, ο άγιος καλωσορίζει τους επισκέπτες και μοιράζεται ιστορίες από τη ζωή του.
«Έχουμε μια ρεαλιστική αναπαράσταση του αγίου, εντός της Εγκλείστρας. Πήραμε λοιπόν αυτό το πορτρέτο και δημιουργήσαμε ένα avatar. Πλέον, ο άγιος ξεναγεί τον επισκέπτη μέσα στον χώρο που δημιούργησε, που έγραψε τα συγγράματα του και που τελικά τάφηκε. Έγραψα ένα σενάριο ξενάγησης και στη συνέχεια «αναθέσαμε» στον Άγιο Νεόφυτο τον ρόλο του ξεναγού. Είναι ένας χώρος ζωντανός, γιατί το μοναστήρι που ίδρυσε, λειτουργεί μέχρι και τις μέρες μας» δήλωσε στην κάμερα του euronews η ιστορικός τέχνης, Μαρία Παφίτη.
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της Εγκλείστρας, πέρα από την αντικειμενική υψηλή ζωγραφική ποιότητα, ειναι το γεγονός ότι τεκμηριώνεται ο ζωγράφος. Υπάρχει επιγραφή στο πρώτο δωμάτιο της εγκλείστρας, όπου αναφέρει το όνομα του καλλιτέχνη, Θεόδωρος Αψευδής και τη χρονολογία 1183. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό και σπάνιο για τη βυζαντινή τέχνη, αφού οι αγιογράφοι σχεδόν πότε δεν υπέγραφαν τα δημιουργήματα τους.
Για αυτό το έργο, το Εργαστήριο Ψηφιακής Κληρονομιάς του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, συνεργάστηκε με το MIRALab του Πανεπιστημίου της Γενεύης.
Πρόκειται για δράση του EUreka3D-XR που χρηματοδοτείται από το Digital Europe. Το πρόγραμμα αναπτύσσει καινοτόμα εργαλεία και σενάρια για εφαρμογές εκτεταμένης πραγματικότητας.
Αυτές οι νέες τεχνολογίες συνθέτουν έναν συναρπαστικό κόσμο που όμως παραμένει άγνωστος στους μοναχούς. Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του εγχειρήματος ήταν η αποδόχη της πρότασης και η συνεργασία της μοναστικής κοινότητας.
Πέρα από την Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου, στο έργο EurekaED–XR συμμετέχουν ακόμη δύο μνημεία. Ο αρχαιολογικός χώρος Bibracte στη Γαλλία και τα Τείχη της Χιρόνα στην Ισπανία.
«Στόχος του Eureka 3D-XR είναι να δείξει πώς η τρισδιάστατη ψηφιοποίηση μπορεί να στηρίξει τον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτό σημαίνει πρόσβαση σε δεδομένα, ώστε τα μνημεία να γίνουν πιο ενδιαφέροντα για φοιτητές, ερευνητές και βεβαίως για τους πολίτες. Η Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου είναι μια ξεχωριστή περίπτωση για εμάς. Είναι πολύ σημαντική επειδή συνδέει τον φυσικό με τον εικονικό κόσμο. Όμως είναι και μια σύνδεση με τον συναισθηματικό μας κόσμο. Με ένα κομμάτι μας που δεν είναι πραγματικό, ούτε ψηφιακό. Είναι η πνευματική διάσταση της ζωής μας» υποστηρίζει η Αντονέλα Φρέσα, αντιπρόεδρος του Photoconsortium και συντονίστρια του EUreka 3D-XR.
