Διεθνή μελέτη για νυχτερίδες με συμβολή της Κύπρου
Σε μια σπουδαία διεθνή επιστημονική επιτυχία συμμετέχει το Τμήμα Δασών του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Τμήματος, προσθέτοντας ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη που συνδυάζει γονιδιώματα και απολιθώματα νυχτερίδων, η οποία δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Στη συγγραφική ομάδα της έρευνας συμμετέχει ενεργά ο Λειτουργός Βιοποικιλότητας του Τμήματος Δασών, Χάρης Νικολάου.
Η μελέτη, προστίθεται, ανατρέπει προηγούμενα δεδομένα, υποστηρίζοντας ότι οι νυχτερίδες πιθανότατα προήλθαν από την Ευρώπη πριν εξαπλωθούν στον υπόλοιπο κόσμο. Παράλληλα, ενισχύει την επιστημονική άποψη ότι τόσο η πτήση όσο και ο ηχοεντοπισμός (echolocation) (η ικανότητα προσανατολισμού μέσω ήχων και της ηχούς τους) εμφανίστηκαν πολύ νωρίς στην εξελικτική τους ιστορία.
Πέρα από τις απαντήσεις για το παρελθόν, η έρευνα δημιουργεί μια πολύτιμη βάση δεδομένων για τη μελέτη των γενετικών χαρακτηριστικών που συνδέονται με την εντυπωσιακή μακροζωία και την ανθεκτικότητα ορισμένων ειδών σε σοβαρές ασθένειες, αναφέρεται.
Η έρευνα, προστίθεται, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της διεθνούς κοινοπραξίας Bat1K, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 130 ερευνητές από πανεπιστήμια και οργανισμούς σε 30 και πλέον χώρες. Η ομάδα ανέλυσε το γενετικό υλικό 103 ειδών νυχτερίδων, καλύπτοντας και τις 21 αναγνωρισμένες οικογένειές τους, ενώ αξιοποίησε στοιχεία από 44 εξαφανισμένα είδη μέσω απολιθωμάτων. Συνδυάζοντας αυτές τις πληροφορίες, οι επιστήμονες αναθεώρησαν το εξελικτικό δέντρο των νυχτερίδων, αποσαφηνίζοντας τις συγγένειες μεταξύ τους και επιλύοντας ερωτήματα που παρέμεναν αναπάντητα για δεκαετίες.
Ανάμεσα στα είδη που περιλαμβάνονται στη μελέτη βρίσκονται και τα Miniopterus schreibersii, Rhinolophus hipposideros και Rousettus aegyptiacus, τα οποία απαντούν στην Κύπρο. Η παρουσία τους συνδέει το αντικείμενο αυτής της παγκόσμιας ερευνητικής προσπάθειας με τη φυσική κληρονομιά της Κύπρου.
“Η προστασία της βιοποικιλότητας προϋποθέτει γνώση των ειδών που θέλουμε να διατηρήσουμε. Κατανοώντας καλύτερα την εξελικτική ιστορία και τη γενετική ποικιλότητα των νυχτερίδων, αποκτούμε πληρέστερη εικόνα για τη βιολογική τους μοναδικότητα. Αυτή η γνώση, σε συνδυασμό με την παρακολούθηση των πληθυσμών και τη μελέτη των βιοτόπων και των απειλών τους, μπορεί να στηρίξει πιο τεκμηριωμένες προσεγγίσεις για την προστασία τους” αναφέρει το Τμήμα Δασών.
Η επιστημονική τους αξία, σημειώνεται, εκτείνεται και πέρα από τη διατήρηση της φύσης. Ορισμένα είδη ζουν πολύ περισσότερο από όσο θα αναμενόταν για το μικρό τους μέγεθος, ενώ άλλα μπορούν να φιλοξενούν ιούς χωρίς εμφανή συμπτώματα νόσου. Τα νέα γενετικά δεδομένα δημιουργούν ευκαιρίες για τη διερεύνηση αυτών των ιδιοτήτων, με δυνητική σημασία και για την ανθρώπινη υγεία.
Σε δήλωσή του, ο κ. Χάρης Νικολάου ανέφερε ότι “η συνεργασία αυτή μάς επιτρέπει να συνδέσουμε τη γνώση από το πεδίο με τα ευρήματα της γενετικής και της παλαιοντολογίας. Έτσι, κατανοούμε καλύτερα πώς εξελίχθηκαν οι νυχτερίδες και τι κάνει κάθε ομάδα ξεχωριστή. Για την Κύπρο, η συμμετοχή σε τέτοιες προσπάθειες αποτελεί ευκαιρία να συμβάλουμε στη διεθνή έρευνα και να εμπλουτίσουμε τη γνώση που στηρίζει την προστασία της δικής μας βιοποικιλότητας”.
Η εργασία αποτελεί την πρώτη φάση του παγκόσμιου προγράμματος Bat1K, το οποίο στοχεύει στη μελέτη του γενετικού υλικού όλων των ζώντων ειδών νυχτερίδων. Η συμμετοχή του Τμήματος Δασών αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων και φορέων που εργάζονται για τη μελέτη και την προστασία της φύσης.
Σύμφωνα με τον Διευθυντή του Τμήματος Δασών, Δρ Σάββα Ιεζεκιήλ, “η φυσική κληρονομιά που καλούμαστε να προστατεύσουμε είναι αποτέλεσμα εκατομμυρίων χρόνων εξέλιξης. Η βασική έρευνα μάς βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή την κληρονομιά και να στηρίξουμε την προστασία της σε στέρεη γνώση. Επενδύοντας στην επιστήμη και στη διεθνή συνεργασία, ενισχύουμε τη δυνατότητά μας να τη διατηρήσουμε για τις επόμενες γενιές”.
